-
Η σημασία των συναισθημάτων στη μαθησιακή διαδικασία
Η ανατροφοδότηση δεν είναι απλώς ένα τεχνικό εργαλείο πληροφόρησης, αλλά μια βαθιά συναισθηματική εμπειρία. Η λήψη σχολίων για την απόδοσή μας συνδέεται με συναισθήματα όπως υπερηφάνεια, απογοήτευση, ντροπή, ανακούφιση, και πολλές φορές καθορίζει το αν ο μαθητής θα συνεχίσει να προσπαθεί ή θα εγκαταλείψει την προσπάθεια (Lipnevich & Smith, 2009).
Όταν η ανατροφοδότηση είναι ενισχυτική:
-
Αυξάνει την αίσθηση ικανότητας και την ψυχική ανθεκτικότητα.
-
Ενισχύει τη μαθησιακή ταυτότητα του μαθητή.
-
Δημιουργεί θετικό συναισθηματικό κλίμα που προάγει τη γνωστική εμπλοκή.

Αντίθετα, η επικριτική, ασαφής ή απορριπτική ανατροφοδότηση μπορεί να:
-
Δημιουργήσει άγχος ή φόβο αποτυχίας.
-
Υπονομεύσει την αυτοεκτίμηση.
-
Μειώσει την εσωτερική κινητοποίηση.
-
Ανατροφοδότηση και Αυτορρυθμιζόμενη Μάθηση
Η αυτορρυθμιζόμενη μάθηση (self-regulated learning – SRL) αναφέρεται στην ικανότητα του μαθητή να θέτει στόχους, να παρακολουθεί την πρόοδό του, να κάνει αναπροσαρμογές στις στρατηγικές του και να αξιολογεί τον εαυτό του. Πρόκειται για μια μεταγνωστική, κινητοποιητική και συμπεριφορική διαδικασία (Zimmerman, 2000).
Η ανατροφοδότηση αποτελεί βασικό στοιχείο της SRL, καθώς:
-
Λειτουργεί ως εξωτερικός καθρέφτης για την εσωτερική αξιολόγηση.
-
Παρέχει στοιχεία για το αν η πορεία προς τον στόχο είναι αποτελεσματική.
-
Υποστηρίζει την προσαρμογή στρατηγικών και τη λήψη αποφάσεων.
-
Τα 3 στάδια της αυτορρύθμισης (Zimmerman, 2002)
| Στάδιο | Ρόλος της Ανατροφοδότησης |
|---|---|
| Προπαρασκευαστικό (π.χ. ορισμός στόχων) | Η ανατροφοδότηση δίνει σαφή κριτήρια επιτυχίας |
| Εκτελεστικό (π.χ. επίλυση εργασίας) | Παρέχει πληροφόρηση για την τρέχουσα πορεία |
| Αναστοχαστικό (π.χ. αξιολόγηση) | Βοηθά στη σύγκριση αποτελέσματος – στόχου |
-
Συναισθηματικά και Κινητοποιητικά Οφέλη
Έρευνες δείχνουν ότι η στοχευμένη, εξατομικευμένη ανατροφοδότηση ενισχύει:
-
Την εσωτερική κινητοποίηση (Deci & Ryan, 1985)
-
Την αίσθηση επάρκειας και αυτενέργειας
-
Τα θετικά συναισθήματα προς τη μάθηση (π.χ. υπερηφάνεια, χαρά)
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα:
-
Περισσότερη εμπλοκή με την εργασία
-
Υψηλότερη επιμονή σε δυσκολίες
-
Ανάπτυξη μαθησιακής αυτονομίας
-
Παραδείγματα Ανατροφοδότησης με Συναισθηματική & Μεταγνωστική Διάσταση
| Ανατροφοδότηση με Εστίαση | Παράδειγμα |
|---|---|
| Στο αποτέλεσμα | «Η απάντησή σου είναι σωστή.» |
| Στην προσπάθεια | «Μου άρεσε που χρησιμοποίησες διαφορετικές πηγές!» |
| Στη στρατηγική | «Η χρήση πινάκων βοήθησε πολύ στην οργάνωση των ιδεών σου.» |
| Στο συναίσθημα | «Καταλαβαίνω ότι δυσκολεύτηκες, όμως ο τρόπος που το χειρίστηκες ήταν εξαιρετικός.» |
