Η έννοια της διαφάνειας (transparency) στα Συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης στην Εκπαίδευση (AIED) αφορά την ικανότητα των συστημάτων να παρέχουν κατανοητές και προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με το πώς λειτουργούν, πώς λαμβάνουν αποφάσεις και ποια δεδομένα χρησιμοποιούν. Όταν ένα σύστημα είναι διαφανές, οι χρήστες του –εκπαιδευτικοί, μαθητές, διοικητικοί φορείς– μπορούν να κατανοήσουν τη λογική των αποφάσεών του και να κρίνουν την εγκυρότητα ή τη σκοπιμότητά τους.

Η διαφάνεια σχετίζεται άμεσα με την επεξηγησιμότητα (explainability), δηλαδή με την ικανότητα του συστήματος να εξηγεί τα αποτελέσματα και τις ενέργειές του με τρόπο κατανοητό για τον χρήστη. Σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον, αυτό σημαίνει ότι τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να «διαβάσουν» τη σκέψη του συστήματος: πώς και γιατί του προτείνεται συγκεκριμένο περιεχόμενο, ή γιατί αξιολογείται με έναν συγκεκριμένο τρόπο.

Όπως τονίζεται και από διεθνείς οργανισμούς (π.χ. UNESCO, OECD), η διαφάνεια είναι απαραίτητη όχι μόνο για λόγους δεοντολογίας, αλλά και για τη διασφάλιση της παιδαγωγικής νομιμότητας και της εμπιστοσύνης των χρηστών προς τα AIED συστήματα. Χωρίς διαφάνεια, τα συστήματα λειτουργούν ως «μαύρα κουτιά», μειώνοντας τη δυνατότητα εποπτείας και υπονομεύοντας τη σχέση των χρηστών με την τεχνολογία.